#ЮСУФ АЛАЙҲИССАЛОМ ҚУДУҚҚА ТАШЛАНГАНЛАРМИ.

-----
​Баъзилар ўйлаганидек, Юсуф алайҳиссалом шунчаки оддий қудуққа ташланмаганлар.
У зот «ғоябат ал-жубб»га қўйилганлар.
​Қуръондаги бирор сўз бежиз айтилмаган ва бирор қисса одамлар ўрганиб қолган қисқартмалардек оддий эмас.
Юсуф алайҳиссалом қиссаси — лафзнинг аниқлиги, маънонинг теранлиги ва баённинг мукаммаллигига яққол мисолдир.
Кўпчилик: «Акалари уни қудуққа ташлашди», дейди. Лекин энг ростгўй баён бўлмиш Қуръон бундай демаган.
​Аллоҳ таоло айтади:
﴿لَا تَقْتُلُوا يُوسُفَ وَأَلْقُوهُ فِي غَيَابَةِ الْجُبِّ﴾
«Юсуфни ўлдирмангиз, уни «ғоябат ал-жубб»га (чуқурликнинг қаърига) ташлангиз»
(Юсуф — 10-оят).
​Сўнгра бу иш ижро этилаётганда шундай дейди:
﴿فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ وَأَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ فِي غَيَابَةِ الْجُبِّ﴾
«Қачонки, уни олиб кетганларида ва уни «ғоябат ал-жубб»га қўйишга қарор қилганларида...»
(Юсуф — 15-оят).
​Бу ерда луғавий мўъжиза намоён бўлади. «Жубб» билан «Қудуқ» (Биърун) ўртасида катта фарқ бор:
​Жубб (الْجُبّ):
Ернинг табиий ўйдим-чуқурлиги бўлиб, унда ёмғир сувлари тўпланади. Уни чўпонлар ва йўловчилар биладилар, у инсон томонидан кавланмайди.
​Бўр (الْبِئْر):
Инсон томонидан кавланган чуқур қудуқ бўлиб, деворлари тош билан терилади ва атрофи бино қилинади.
​Сўнгра энг ҳайратланарли ибора келади: «Ғоябат ал-жубб» (غَيَابَةِ الْجُبِّ).
Бу — «жубб»нинг ичидаги сув сатҳидан юқорироқ, лекин оғзидан пастроқда жойлашган, у ерга қўйилган одам кўздан ғойиб бўладиган махсус «токча» ёки ҳужрадир. У ерни ер устидан ўтган киши кўрмайди, фақат сув олиш учун пастга тушган одамгина кўриши мумкин.
​Агар Қуръон «уни жуббга ташланг» деганда, бу ғарқ бўлиш ва ҳалок бўлиш эҳтимолини англатарди.
Лекин ибора «ғаоябат ал-жубб» деб келди. Қолаверса, ижро пайтида «уни ташлашди» (ألقوه) демади, балки «қўйишга қарор қилишди» (يَجْعَلُوهُ) деб айтди.
Яъни, Аллоҳнинг қадари амалга ошиши учун у зотни озор бермасдан, омонлик жойига авайлаб қўйганлар. Бу иш гўдакнинг ўлими билан тугаши керак эмас эди.
​Шунинг учун ҳам оятда шундай дейилган:
﴿يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ﴾
«Баъзи йўловчилар (карвонлар) уни топиб олсин».
(Юсуф—10 оят)
Яъни уни шунчаки ўткинчи эмас, балки сув ичиш учун пастга тушадиган карвон кўради. Шу тариқа, тақдир уни синовлар қучоғидан олиб, улуғ йўлнинг бошига бошлайди.
​Яна бир ажабланарли жиҳати, Қуръонда «Қудуқ» (الْبِئْر) сўзи фақат бир марта келади:
﴿وَبِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَقَصْرٍ مَشِيدٍ﴾
«...ва ташландиқ қудуқ ҳамда юксак қаср...»
(Ҳаж — 45-оят).
«Жубб» (الْجُبّ) сўзи эса атиги икки марта ишлатилган ва иккаласи ҳам Юсуф сурасида. Гўёки матн сўзларни ровийнинг тасодифий танлови билан эмас, балки заргарнинг аниқлиги билан танлагандек.
​Буларни айтган Зот нақадар покдир:
﴿أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ﴾
«Қуръонни тадаббур (мушоҳада) қилмайдиларми?»
(Нисо—82 оят)
​Агар ўқиб чиққан бўлсангиз, суюкли Пайғамбаримиз Муҳаммадﷺ га саловот айтинг.