Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. ] ТАОМ ВА ИЧИМЛИКЛАР ОДОБИ. | Умар Ибн Абу Салама розиёллоҳу анхлҳудан ривоят қилинади: | — Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) менга: "Эй болакай, Меҳрибон ва Раҳмлик Аллоҳ Исмини зикр қилгин, ўнг қўлингда егин ва ёнингдаги нарсалардан олгин" дедилар". | Бухорий 5376 ва Муслим 2022. | Жобир Ибн Абдуллоҳ розиёллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: | — Бир киши уйига кираверишда ва овқатланишда Аллоҳ Таолони зикр қилса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар учун (бу ерда) ҳеч қандай бошпана ҳам кечки овқат ҳам бўлмайди!" - дейди. Агар (уйга) кираверишда Аллоҳ Таолони зикр қилмасдан кирса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар бошпаналик бўлдингиз", - дейди, ва агар овқатланаётганда Аллоҳ Таолони зикр қилмаса шайтон ўз арзандаларига айтади: "Сизлар, бошпана ва кечки овқатлик бўлдингиз". Муслим 2018. | Ойша (розиёллоҳу анҳо) онамиздан дан ривоят қилинади: "Рас...Ещё Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. ] ТАОМ ВА ИЧИМЛИКЛАР ОДОБИ. | Умар Ибн Абу Салама розиёллоҳу анхлҳудан ривоят қилинади: | — Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) менга: "Эй болакай, Меҳрибон ва Раҳмлик Аллоҳ Исмини зикр қилгин, ўнг қўлингда егин ва ёнингдаги нарсалардан олгин" дедилар". | Бухорий 5376 ва Муслим 2022. | Жобир Ибн Абдуллоҳ розиёллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: | — Бир киши уйига кираверишда ва овқатланишда Аллоҳ Таолони зикр қилса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар учун (бу ерда) ҳеч қандай бошпана ҳам кечки овқат ҳам бўлмайди!" - дейди. Агар (уйга) кираверишда Аллоҳ Таолони зикр қилмасдан кирса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар бошпаналик бўлдингиз", - дейди, ва агар овқатланаётганда Аллоҳ Таолони зикр қилмаса шайтон ўз арзандаларига айтади: "Сизлар, бошпана ва кечки овқатлик бўлдингиз". Муслим 2018. | Ойша (розиёллоҳу анҳо) онамиздан дан ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: | "Овқатланганда ҳар бирингиз Аллоҳнинг исмини зикр қилинг[1], агар бошида Аллоҳ Таолонинг исмини зикр қилишни унутган бўлсаиз, айтинг: "Аввалда ҳам оҳирда ҳам Аллоҳ номи билан[2]". ] [1]. Яний: "Бисмиллаҳ" деб бишласин. | [2]. "Бисмиллаҳи фи аввалиҳи ва аҳириҳу". | Аҳмад 6/142, 207-208, Доримий 2020, Абу Довуд 3767, Термизий, Насоий "Амали явму вал-лайила" 281, Ибн Можа 3264, Ҳоким 4/108 ва Имом Байҳақий 7/276 ривояти. Шайх Албионий ҳадисни саҳиҳ деган. Қаранг: "Саҳиҳ ал-Жоми ʼас-сағир" 380 ва "Ирвоул-ғалил" 1965. | Росулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам дедилар: | "Агар сизлардан бирингиз овқатланишдан олдин Аллоҳнинг номини зикр қилишни унутган бўлса, эслаганидаёқ айтсин: "Бошида ҳам сўнгида ҳам Аллоҳ номи билан"[1]. | [1]. "Бисмилаҳи аввалаҳу ва аҳираҳу". | Абу Яъло 7153 ривоят қилган. Шайх Албоний ҳадисни саҳиҳ деган. Қаранг: "Саҳиҳ ал-жоми ʼас-сағир" 806 ва "Ирвоул-ғалил" 1965. |
Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: | «Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам намоз ўқишдан олдин янги хурмо билан ифторлик қилар эдилар. Янги хурмо бўлмаганда, қуритилган хурмо. Қуритилган хурмо бўлмаса, сувни майда ҳўпламларда ичардилар". | Абу Довуд 2356 ва Термизий 696 ривояти. Шайҳ Альбоний "Саҳиҳ Абу Довуд" да ҳадисни саҳиҳ деган. Имом Ибн Қоййим раҳимаҳуллоҳ айтадилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг рўзаларини янги хурмо ёки қуритилган хурмо ёки сув билан очишда жуда нозик ҳикмат бор. Рўза туфайли ошқозон бўш қолади ва жигар унда ўзига кераклик нарсаларни топа олмайди ва қолган органларга қувват бера олмайди. Ширинликлар жигарга энг тез етиб боради ва энг кўп ёқади, айниқса улар янги хурмо бўлса. Улар энг тез сўрилади ва жигар ва тана томонидан ишлатилади. Ва агар янгилари бўлмаса, қуритилганлари, чунки улар ширин ва тўйимли. Ва агар улар бўлмаса, бир неча қултум сув ошқозондаги алангани (очлик туфайли) ва рўзанинг иссиқлигини ўчиради. Бу...Ещё Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: | «Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам намоз ўқишдан олдин янги хурмо билан ифторлик қилар эдилар. Янги хурмо бўлмаганда, қуритилган хурмо. Қуритилган хурмо бўлмаса, сувни майда ҳўпламларда ичардилар". | Абу Довуд 2356 ва Термизий 696 ривояти. Шайҳ Альбоний "Саҳиҳ Абу Довуд" да ҳадисни саҳиҳ деган. Имом Ибн Қоййим раҳимаҳуллоҳ айтадилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг рўзаларини янги хурмо ёки қуритилган хурмо ёки сув билан очишда жуда нозик ҳикмат бор. Рўза туфайли ошқозон бўш қолади ва жигар унда ўзига кераклик нарсаларни топа олмайди ва қолган органларга қувват бера олмайди. Ширинликлар жигарга энг тез етиб боради ва энг кўп ёқади, айниқса улар янги хурмо бўлса. Улар энг тез сўрилади ва жигар ва тана томонидан ишлатилади. Ва агар янгилари бўлмаса, қуритилганлари, чунки улар ширин ва тўйимли. Ва агар улар бўлмаса, бир неча қултум сув ошқозондаги алангани (очлик туфайли) ва рўзанинг иссиқлигини ўчиради. Бу ошқозон эътиборини келадиган озиқ-овқатга (яъни уни тайёрлайди) қаратади, у (кейинчалик) катта иштаҳа билан қабул қилади. | Қаранг: Зодул-маьод. 4/287.
СУВ ИЧИШНИНГ СУННАТГА МУОФИК ОДОБЛАРИ ХАКИДА. ] 1.Сувни утириб ичиш авзаллиги хакида. | Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: | - Ҳеч бирингиз тик турган ҳолда сув ичмасин, ким унутса, (ичган нарсасини) қуссин. (Муслим 2026) | 2. Сквни шошмасдан уч култумда сокинлик билан ичиш авзаллиги. | Анас ибн Молик розиёллоху анху айтдилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сув ичиб, уч марта танаффус қилардилар”. (Бухорий 5631, Муслим 2028 (122). | Имом Муслим ривоят қилган ҳадисда шундай дейилган: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ичимлик ичганларида уч марта танаффус қилиб: “Албатта, бу чанқоқни яхшироқ босади, хавфсизроқ ва таъми яхшироқ (ёки ютиш осонроқдир)”, дер эдилар. (Муслим 2028 ривояти). | Абу Довуд ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бунга: “... ва ошқозонга осонроқдир”. деганлар. (Абу Довуд 3727). | 3. Сув ичишда идишга пуфламаслик шарт экани. | Абу Қатода розиёллоху анху ривоят қиладилар: «Р...ЕщёСУВ ИЧИШНИНГ СУННАТГА МУОФИК ОДОБЛАРИ ХАКИДА. ] 1.Сувни утириб ичиш авзаллиги хакида. | Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: | - Ҳеч бирингиз тик турган ҳолда сув ичмасин, ким унутса, (ичган нарсасини) қуссин. (Муслим 2026) | 2. Сквни шошмасдан уч култумда сокинлик билан ичиш авзаллиги. | Анас ибн Молик розиёллоху анху айтдилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сув ичиб, уч марта танаффус қилардилар”. (Бухорий 5631, Муслим 2028 (122). | Имом Муслим ривоят қилган ҳадисда шундай дейилган: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ичимлик ичганларида уч марта танаффус қилиб: “Албатта, бу чанқоқни яхшироқ босади, хавфсизроқ ва таъми яхшироқ (ёки ютиш осонроқдир)”, дер эдилар. (Муслим 2028 ривояти). | Абу Довуд ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бунга: “... ва ошқозонга осонроқдир”. деганлар. (Абу Довуд 3727). | 3. Сув ичишда идишга пуфламаслик шарт экани. | Абу Қатода розиёллоху анху ривоят қиладилар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «...Сизлардан бирингиз ичса, идишга пуфламасин», дедилар. (Бухорий 5630, Муслим 267 (63, 65, 121)). | Ибн Аббос розиёллоху анху ривоят қиладилар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам идишга нафас олиш ва унга пуфлашдан қайтардилар». (Абу Довуд 3728, Ибн Можа 3429. Ҳадис саҳиҳ. Қаранг: ал-Ирва 1977).
4. Сувни тик туриб ичишда муаммо йуклиги хакида. | Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: — (Бир куни) Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга замзамдан сув бердим, у тик турган ҳолда ичди. (Бухорий 1637, Муслим 2027) | Наззал ибн Сабра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: — (Бир куни) Али розияллоҳу анҳу масжид эшиги олдига келиб, тик турган ҳолларида сув ичди-да, сўнг: «Албатта, мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни сизлар мени кўрган ишни қилаётганларини кўрдим», дедилар. (Бухорий 5615). | Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳаётлик чоғларида кўпинча юрганимизда овқатланар, тик турган ҳолда ичар эдик. | Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: — Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳаётлик чоғларида кўп йўлда еб, тик турган ҳолда ичишга мажбур бўлардик. (Ушбу ҳадисни Термизий 1880 ривоят қилган, у: “Бу яхши ва саҳиҳ ҳадисдир”, деган). | Амр ибн Шуайбдан ривоят қилинади: у отасидан отаси эса бобоси розиёллоху анхудан ривоят килади: — Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳ...Ещё4. Сувни тик туриб ичишда муаммо йуклиги хакида. | Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: — (Бир куни) Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга замзамдан сув бердим, у тик турган ҳолда ичди. (Бухорий 1637, Муслим 2027) | Наззал ибн Сабра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: — (Бир куни) Али розияллоҳу анҳу масжид эшиги олдига келиб, тик турган ҳолларида сув ичди-да, сўнг: «Албатта, мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни сизлар мени кўрган ишни қилаётганларини кўрдим», дедилар. (Бухорий 5615). | Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳаётлик чоғларида кўпинча юрганимизда овқатланар, тик турган ҳолда ичар эдик. | Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: — Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳаётлик чоғларида кўп йўлда еб, тик турган ҳолда ичишга мажбур бўлардик. (Ушбу ҳадисни Термизий 1880 ривоят қилган, у: “Бу яхши ва саҳиҳ ҳадисдир”, деган). | Амр ибн Шуайбдан ривоят қилинади: у отасидан отаси эса бобоси розиёллоху анхудан ривоят килади: — Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни тик турган ва ўтирган ҳолда сув ичаётганларини кўрдим. (Ушбу ҳадисни ат-Термизий 1883 ривоят қилган, у: “Бу яхши ва саҳиҳ ҳадисдир”, деган). |
5. Сув ичишда Аллох номини зикр килиш хакида: | Умар Ибн Абу Салама розиёллоҳу анхлҳудан ривоят қилинади: | — Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) менга: "Эй болакай, Меҳрибон ва Раҳмлик Аллоҳ Исмини зикр қилгин, ўнг қўлингда егин ва ёнингдаги нарсалардан олгин" дедилар". | Бухорий 5376 ва Муслим 2022. | Жобир Ибн Абдуллоҳ розиёллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: | — Бир киши уйига кираверишда ва овқатланишда Аллоҳ Таолони зикр қилса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар учун (бу ерда) ҳеч қандай бошпана ҳам кечки овқат ҳам бўлмайди!" - дейди. Агар (уйга) кираверишда Аллоҳ Таолони зикр қилмасдан кирса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар бошпаналик бўлдингиз", - дейди, ва агар овқатланаётганда Аллоҳ Таолони зикр қилмаса шайтон ўз арзандаларига айтади: "Сизлар, бошпана ва кечки овқатлик бўлдингиз". Муслим 2018. | Ойша (розиёллоҳу анҳо) онамиздан дан ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи вас...Ещё5. Сув ичишда Аллох номини зикр килиш хакида: | Умар Ибн Абу Салама розиёллоҳу анхлҳудан ривоят қилинади: | — Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) менга: "Эй болакай, Меҳрибон ва Раҳмлик Аллоҳ Исмини зикр қилгин, ўнг қўлингда егин ва ёнингдаги нарсалардан олгин" дедилар". | Бухорий 5376 ва Муслим 2022. | Жобир Ибн Абдуллоҳ розиёллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: | — Бир киши уйига кираверишда ва овқатланишда Аллоҳ Таолони зикр қилса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар учун (бу ерда) ҳеч қандай бошпана ҳам кечки овқат ҳам бўлмайди!" - дейди. Агар (уйга) кираверишда Аллоҳ Таолони зикр қилмасдан кирса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар бошпаналик бўлдингиз", - дейди, ва агар овқатланаётганда Аллоҳ Таолони зикр қилмаса шайтон ўз арзандаларига айтади: "Сизлар, бошпана ва кечки овқатлик бўлдингиз". Муслим 2018. | Ойша (розиёллоҳу анҳо) онамиздан дан ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: | "Овқатланганда ҳар бирингиз Аллоҳнинг исмини зикр қилинг[1], агар бошида Аллоҳ Таолонинг исмини зикр қилишни унутган бўлсаиз, айтинг: "Аввалда ҳам оҳирда ҳам Аллоҳ номи билан[2]". | [1]. Яний: "Бисмиллаҳ" деб бишласин. | [2]. "Бисмиллаҳи фи аввалиҳи ва аҳириҳу". | Аҳмад 6/142, 207-208, Доримий 2020, Абу Довуд 3767, Термизий, Насоий "Амали явму вал-лайила" 281, Ибн Можа 3264, Ҳоким 4/108 ва Имом Байҳақий 7/276 ривояти. Шайх Албионий ҳадисни саҳиҳ деган. Қаранг: "Саҳиҳ ал-Жоми ʼас-сағир" 380 ва "Ирвоул-ғалил" 1965. | Росулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам дедилар: | "Агар сизлардан бирингиз овқатланишдан олдин Аллоҳнинг номини зикр қилишни унутган бўлса, эслаганидаёқ айтсин: "Бошида ҳам сўнгида ҳам Аллоҳ номи билан"[1]. | [1. "Бисмилаҳи аввалаҳу ва аҳираҳу". | Абу Яъло 7153 ривоят қилган. Шайх Албоний ҳадисни саҳиҳ деган. Қаранг: "Саҳиҳ ал-жоми ʼас-сағир" 806 ва "Ирвоул-ғалил" 1965. | 6. Сув ичгандан кегин Аллохга хамду сано айтишлик авзалдир. | "Дарҳақиқат Аллоҳ, ҳар бир еган луқмасига ва ичган қултум сувига Унга ҳамд айтгувчи бандасидан розе бўлгай". | Муслим 2734 ва Термизий 1816 ривояти. | Абу Аюб Холид ибн Зайд ал-Ансорий (розиёллоҳу анҳу) дан ривоят қилинади: | "Таом ёки ичимликдан сўнг одатда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дер эдилар: "Аллоҳга ҳамд бўлсин. Бизни (шу билан) озиқлантирган ва суғорган ва уни (кириш йўлларини) осонлаштирган ва чиқишни ҳам ташкил қилиб қўйган"[1]. | [1]. Алҳамдулиллаҳи аллази атъама, ва сақо ва саввағо-ҳу, ва жаъала лаҳу маҳрожан". | الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذي أطْعَمَ وَسَقَى، وَسَوَّغَهُ، وَجَعَلَ لَهُ مَخْرَجاً». | Абу Довд 3851, Насоий "Амали явми вал-лайила" 285, Ибн Ҳиббон 5220, Ибн Сунни "Амали явми вал-лайила" 472, Табароний "Алъ-Кабир" 4082, "Авсот" 1/29 ва "Дуо" 897 да ривоят қилган. Шайх Албоний ҳадисни саҳиҳ деган. Қаранг: "Силсила ас-саҳиҳа" 261. |
Рақобат учун таёрланган таомлар емангиз. | Ибн Аббосдан (Аллоҳ у ва отасидан рози бўлсин) ривоят қилинишича, Набий саллоллоху алайҳи васаллам рақобатчиларнинг таомини ейишни тақиқлаган. | Сунан Абу Довуд, 3754. Шайх Албоний айтган: "Саҳиҳ (саҳиҳ) ҳадис." | Шарҳ: | Бу одамларнинг бир-биридан устун келиш ва таомлари яхшироқ эканлигини тан олиш ниятида таом тайёрлашларини англатади. Бу шуҳратга интилиш ва кўз-кўз қилиш билан боғлиқ ва шунинг учун бундай таомлар макрух хисобланади. Бунинг сабаби, бу бошқа бировнинг молини ноқонуний равишда ейишнинг умумий тақиқига киради [Қаранг: Авн ал-маъбуд] |
ТАОМДАН ОЛДИН ВА КЕГИН УНДАН КИР АҲТАРМА. | Аксарият мўмин мусулмон биродарларда Аллоҳ берган ризқни еб бўлгандан сўнг таомни муҳокама қилиш бошланади. Субҳаналлоҳ дейсан киши. Бирор мажлисда дастурҳонга чақирилган мўмин мусулмон биродарлар таомдан сўнг агар таом ёқмаган бўлса, ёки ўша таомда бирор камчилик бўлган бўлса тезда таом муҳокамаси бошлнада. Бу иллатдан сақланмоқ керак. Бу Аллоҳ берган неьмат ва унинг учун Аллоҳга шукр айтиш вожиб бўлади. Ҳатто баьзан одамлар издиҳомларга айнан таомни текширгани борадилар. Субҳаналлоҳ дейсан киши. Бундай иллатлар айниқса оилада оила бошлиғи ота томонидан кўп содир бўлади. Уйга келса агар тамо кўнгилдагидек бўлмаса аёли билан ёки ўша таомни таёрлаган фарзанди билан олишишни бошлайди. Субҳаналлоҳ дейсан киши. Аллоҳга ҳамд айтиб ейшни ўрнига «тузи кам» ёки «бунча суюқ» ёки «намунча қўйиқ» , ёки «намунча шўр» ва шулар каби сўзларни айтишиб энг аввало Аллоҳ берган неьматни қадрига етмай анашу тамони таёрлаган одамни ҳижолатга қўйишади. Бу иш...Ещё ТАОМДАН ОЛДИН ВА КЕГИН УНДАН КИР АҲТАРМА. | Аксарият мўмин мусулмон биродарларда Аллоҳ берган ризқни еб бўлгандан сўнг таомни муҳокама қилиш бошланади. Субҳаналлоҳ дейсан киши. Бирор мажлисда дастурҳонга чақирилган мўмин мусулмон биродарлар таомдан сўнг агар таом ёқмаган бўлса, ёки ўша таомда бирор камчилик бўлган бўлса тезда таом муҳокамаси бошлнада. Бу иллатдан сақланмоқ керак. Бу Аллоҳ берган неьмат ва унинг учун Аллоҳга шукр айтиш вожиб бўлади. Ҳатто баьзан одамлар издиҳомларга айнан таомни текширгани борадилар. Субҳаналлоҳ дейсан киши. Бундай иллатлар айниқса оилада оила бошлиғи ота томонидан кўп содир бўлади. Уйга келса агар тамо кўнгилдагидек бўлмаса аёли билан ёки ўша таомни таёрлаган фарзанди билан олишишни бошлайди. Субҳаналлоҳ дейсан киши. Аллоҳга ҳамд айтиб ейшни ўрнига «тузи кам» ёки «бунча суюқ» ёки «намунча қўйиқ» , ёки «намунча шўр» ва шулар каби сўзларни айтишиб энг аввало Аллоҳ берган неьматни қадрига етмай анашу тамони таёрлаган одамни ҳижолатга қўйишади. Бу иш ниҳоятда одобсизлик ва Аллоҳ берган неьматни қадрламаслик. Бундай ишдан сақланмоқ керак. | Абу Ҳурайра розиёллоҳу анҳу Росулуллоҳ саллоллоху алайҳи васалламнинг таом ва ичимликга муносбатларини зикр қилиб шундай дедйлилар: | «Расулуллоҳ саллоллоху алайҳи васаллам ҳеч қачон бирон бир таомни танқид қилмаганлар. Агар хоҳласалар ер эдилар ва ёқтирмасалар, ҳеч нарса демас эдилар”. | Бухорий (5409) Муслим (2064) Термизий 2031, Абу Довуд 3764. | Ҳудди шу иш Аллоҳ Таоло берган ризқ неьматга нисбатан шукр ва таомга нисбатан ҳурмат бўлади. Олимлар овқатни танқид қилишни икки сабабга кўра тақиқлаганлар: | Биринчидан, овқат Аллоҳнинг неъматидир, бунинг учун миннатдор бўлиш ва уни ёқтирмаса ҳам танқид қилмаслик керак, чунки ҳар қандай таомдан маҳрум бўлган кўп одамлар бор. | Иккинчидан, бундай хатти-ҳаракатлар овқатни тақдим этган ёки тайёрлаган кишини хафа қилиши мумкин ва шариат мусулмонни хафа қиладиган ҳар қандай ишни қилишни тақиқлайди. | Ҳофиз Нававий юқорида айтиб ўтилган ҳадисни тушунтириб шундай деган: ““Шор”, “Тузи оз”, “Нордон”, “Юпқа”, “Қалин”, “Пишмаган” ва шунга ўхшаш сўзлар овқатни танқид қилиш ҳисобланади”. Қаранг: Шарҳ Саҳиҳ Муслим (14/22). | Бироқ, таом тайёрлайдиган киши уни ҳаддан ташқари шўр, чала пишган ва ҳоказо қилмаслик учун барча саъй-ҳаракатларни қилиши керак, буни юқорида айтиб ўтилган ҳадис ва Нававийнинг сўзларини келтириш билан оқлайди. | Шунинг учун эй биродарим таом масаласида сени олдингда бир нечта Суннат одаблари бор: | Бириични: Агар сени олдинга сен ҳоҳламаган таом келтирилса, уни шунчаки емагин ва бошқа таомга алмаштир. Айтма: «мен буни емайман» ёки «менга бу тамо ёқмайди» деб. Уни шунчаки емагин ва алмлштир бўлди. Бу одобдан бўлади. Агар сендан: «Буни емайсизми?» деб сўрашса сен «Йўқ емайман. Бошқа таом келтириинг» деб айт ёки ўша сен ёқтирмаган таомни қолдириб ёнидаги бошқа таомндан баҳарманд бўлавер. | Иккинчи: Агар сенга сен одатда еб юрган таомдан келтирилса уни қабул қилиб егин, агар унда бирор камликни кўрдингми, сенга ёқмадими уни шунчаки қолдир, танқид қилма маломат қилма уни шунчаки қолдир. Бу одобдан. | Ушбу ишлар Росулуллоҳ саллоллоху алайҳи васаллам ўргатииб ўзида кўрсатган таом ва ичимликларга нисбатан муомала маданиятидир. Шуни билгинки таомдан олдин ёки кегин уни танқид қилиш уни айбини айтииш бу яҳуд ва насоролар ишидан. |
Комментарии 10
]
|
|
— Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) менга: "Эй болакай, Меҳрибон ва Раҳмлик Аллоҳ Исмини зикр қилгин, ўнг қўлингда егин ва ёнингдаги нарсалардан олгин" дедилар".
|
|
|
— Бир киши уйига кираверишда ва овқатланишда Аллоҳ Таолони зикр қилса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар учун (бу ерда) ҳеч қандай бошпана ҳам кечки овқат ҳам бўлмайди!" - дейди.
Агар (уйга) кираверишда Аллоҳ Таолони зикр қилмасдан кирса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар бошпаналик бўлдингиз", - дейди, ва агар овқатланаётганда Аллоҳ Таолони зикр қилмаса шайтон ўз арзандаларига айтади: "Сизлар, бошпана ва кечки овқатлик бўлдингиз".
Муслим 2018.
|
]
|
|
— Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) менга: "Эй болакай, Меҳрибон ва Раҳмлик Аллоҳ Исмини зикр қилгин, ўнг қўлингда егин ва ёнингдаги нарсалардан олгин" дедилар".
|
|
|
— Бир киши уйига кираверишда ва овқатланишда Аллоҳ Таолони зикр қилса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар учун (бу ерда) ҳеч қандай бошпана ҳам кечки овқат ҳам бўлмайди!" - дейди.
Агар (уйга) кираверишда Аллоҳ Таолони зикр қилмасдан кирса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар бошпаналик бўлдингиз", - дейди, ва агар овқатланаётганда Аллоҳ Таолони зикр қилмаса шайтон ўз арзандаларига айтади: "Сизлар, бошпана ва кечки овқатлик бўлдингиз".
Муслим 2018.
|
|
"Овқатланганда ҳар бирингиз Аллоҳнинг исмини зикр қилинг[1], агар бошида Аллоҳ Таолонинг исмини зикр қилишни унутган бўлсаиз, айтинг: "Аввалда ҳам оҳирда ҳам Аллоҳ номи билан[2]".
]
[1]. Яний: "Бисмиллаҳ" деб бишласин.
|
[2]. "Бисмиллаҳи фи аввалиҳи ва аҳириҳу".
|
|
|
"Агар сизлардан бирингиз овқатланишдан олдин Аллоҳнинг номини зикр қилишни унутган бўлса, эслаганидаёқ айтсин: "Бошида ҳам сўнгида ҳам Аллоҳ номи билан"[1].
|
[1]. "Бисмилаҳи аввалаҳу ва аҳираҳу".
|
|
]
|
"Таом дастурхони олиб ташланганидан сўнг, Пайғамбар саллоллоҳу алайҳи васаллам одатда: "Аллоҳга ҳамду санолар бўлсин, (Ул Зот) кўпдан-кўп Яхши ва Баракотлик, (Унга ҳар қанча ҳамд айтсак) етарли бўлмайди, (Ул Зотга ҳамд айтишимиз) тўхтатилмаслиги керак, (биз Ул Зотнинг ёрдамисиз) эплай олмаймиз, - У бизнинг Роббимиз[1]".
|
[1]. "Алҳамдулиллаҳи ҳамдан касирон, тоййбан, мубарокан фиҳи, ғойро макфийин, вала муваддамъин, вала мустағнан ʼанҳу! Раббана".
|
الحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيراً طَيِّباً مُبارَكاً فِيهِ غَيْرَ مَكْفيٍّ وَلا مُوَدَّعٍ وَلا مُسْتَغْنىً عَنْهُ رَبَّنا».
|
Бошқа ривоятда Росулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам шундай
дуо қилдилар: "Бизнинг эҳтиёжларимизни қондирган ва чанқоғимизни қондирган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин! (Неъматларингни шукрини) Тўлашнинг ҳам уларни инкор этиш ҳам иложи йўқ[1].
|
[1]. Алҳамдулиллаҳи аллази кафана ва арвана ғойри макфийин вала ...Ещё
]
|
"Таом дастурхони олиб ташланганидан сўнг, Пайғамбар саллоллоҳу алайҳи васаллам одатда: "Аллоҳга ҳамду санолар бўлсин, (Ул Зот) кўпдан-кўп Яхши ва Баракотлик, (Унга ҳар қанча ҳамд айтсак) етарли бўлмайди, (Ул Зотга ҳамд айтишимиз) тўхтатилмаслиги керак, (биз Ул Зотнинг ёрдамисиз) эплай олмаймиз, - У бизнинг Роббимиз[1]".
|
[1]. "Алҳамдулиллаҳи ҳамдан касирон, тоййбан, мубарокан фиҳи, ғойро макфийин, вала муваддамъин, вала мустағнан ʼанҳу! Раббана".
|
الحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيراً طَيِّباً مُبارَكاً فِيهِ غَيْرَ مَكْفيٍّ وَلا مُوَدَّعٍ وَلا مُسْتَغْنىً عَنْهُ رَبَّنا».
|
Бошқа ривоятда Росулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам шундай
дуо қилдилар: "Бизнинг эҳтиёжларимизни қондирган ва чанқоғимизни қондирган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин! (Неъматларингни шукрини) Тўлашнинг ҳам уларни инкор этиш ҳам иложи йўқ[1].
|
[1]. Алҳамдулиллаҳи аллази кафана ва арвана ғойри макфийин вала макфурин!
|
الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَفانا وأرْوَانا غَيْرَ مَكْفِيّ ولا مَكْفُورٍ».
|
|
|
"Дарҳақиқат Аллоҳ, ҳар бир еган луқмасига ва ичган қултум сувига Унга ҳамд айтгувчи бандасидан розе бўлгай".
|
|
|
"Таом ёки ичимликдан сўнг одатда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дер эдилар: "Аллоҳга ҳамд бўлсин. Бизни (шу билан) озиқлантирган ва суғорган ва уни (кириш йўлларини) осонлаштирган ва чиқишни ҳам ташкил қилиб қўйган"[1].
|
[1]. Алҳамдулиллаҳи аллази атъама, ва сақо ва саввағо-ҳу, ва жаъала лаҳу маҳрожан".
|
الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذي أطْعَمَ وَسَقَى، وَسَوَّغَهُ، وَجَعَلَ لَهُ مَخْرَجاً».
|
|
|
"Кимки, овқатни еб бўлгандан кейин: «Менга буни ризқлантирган ва менга насиб қилган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, ваҳоланки мен эса ўзим ҳеч қандай ҳийла-найранг ва куч ишлатмадим" - деса, унинг гуноҳлари кечириб юборилади"[1].
|
[1]. Алҳамдулиллаҳи аллази атъамани ҳаза ва розақониҳи мин ғойри ҳавлин минни вала қувватин.
|
الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أطْعَمَنِي هَذَا وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلاَ قُوَّةٍ،
|
|
|
[1]. Аллоҳ...Ещё
|
"Кимки, овқатни еб бўлгандан кейин: «Менга буни ризқлантирган ва менга насиб қилган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, ваҳоланки мен эса ўзим ҳеч қандай ҳийла-найранг ва куч ишлатмадим" - деса, унинг гуноҳлари кечириб юборилади"[1].
|
[1]. Алҳамдулиллаҳи аллази атъамани ҳаза ва розақониҳи мин ғойри ҳавлин минни вала қувватин.
|
الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أطْعَمَنِي هَذَا وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلاَ قُوَّةٍ،
|
|
|
[1]. Аллоҳумма атъамта, ва сақйта, ва ағнайта, ва ақнайта, ва хадайта, ва аҳсанта ва лакал-ҳамду ʼала ма аътойта.
|
اللَّهُمَّ أطْعَمْتَ وَسَقَيْتَ وَأغْنَيْتَ وأقْنَيْتَ وَهَدَيْتَ وأحْسَنْتَ، فَلَكَ الحَمْدُ على ما أعْطَيْتَ
|
|
|
Ибн Сунний ривоятида эса шиндай дейилган: "Аллоҳ кимга таом юборган бўлса айтсин: "Аллоҳим! Ушбу таомми бизга баракотлик қилгин ва ундан яҳшиси билан бизни сийлагин" /Аллаҳумма, барик лана фиҳи ва атъимна ҳайран минҳу[1]/ - Ва Аллоҳ кимга сут юборган бўлса шундай десин: "Аллоҳим уни биз учун муборак қил ва бизга зиёда қилгин" /.Аллаҳумма, барик лана фиҳи ва зидна минҳу[2]" - дарҳақиқат сутдан бошқа нарса таом ва ичимлик ўрнини боса олмас".
|
[1]. اللَّهُمَّ بارِكْ لَنا فِيهِ وأطْعِمْنا خَيْراً مِنْهُ،
[2]. اللَّهُمَّ بارِكْ لَنا فِيهِ وَزِدْنا مِنْهُ،
|
|
|
«Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам намоз ўқишдан олдин янги хурмо билан ифторлик қилар эдилар. Янги хурмо бўлмаганда, қуритилган хурмо. Қуритилган хурмо бўлмаса, сувни майда ҳўпламларда ичардилар".
|
|
«Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам намоз ўқишдан олдин янги хурмо билан ифторлик қилар эдилар. Янги хурмо бўлмаганда, қуритилган хурмо. Қуритилган хурмо бўлмаса, сувни майда ҳўпламларда ичардилар".
|
|
|
|
“Кимки овқатланиб, Аллоҳга шукр қилса, рўза тутган ва сабр қилган билан баробар бўлади”.
|
|
|
|
||
]
1.Сувни утириб ичиш авзаллиги хакида.
|
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар:
|
- Ҳеч бирингиз тик турган ҳолда сув ичмасин, ким унутса, (ичган нарсасини) қуссин.
(Муслим 2026)
|
2. Сквни шошмасдан уч култумда сокинлик билан ичиш авзаллиги.
|
Анас ибн Молик розиёллоху анху айтдилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сув ичиб, уч марта танаффус қилардилар”. (Бухорий 5631, Муслим 2028 (122).
|
Имом Муслим ривоят қилган ҳадисда шундай дейилган: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ичимлик ичганларида уч марта танаффус қилиб: “Албатта, бу чанқоқни яхшироқ босади, хавфсизроқ ва таъми яхшироқ (ёки ютиш осонроқдир)”, дер эдилар. (Муслим 2028 ривояти).
|
Абу Довуд ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бунга: “... ва ошқозонга осонроқдир”. деганлар. (Абу Довуд 3727).
|
3. Сув ичишда идишга пуфламаслик шарт экани.
|
Абу Қатода розиёллоху анху ривоят қиладилар: «Р...ЕщёСУВ ИЧИШНИНГ СУННАТГА МУОФИК ОДОБЛАРИ ХАКИДА.
]
1.Сувни утириб ичиш авзаллиги хакида.
|
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар:
|
- Ҳеч бирингиз тик турган ҳолда сув ичмасин, ким унутса, (ичган нарсасини) қуссин.
(Муслим 2026)
|
2. Сквни шошмасдан уч култумда сокинлик билан ичиш авзаллиги.
|
Анас ибн Молик розиёллоху анху айтдилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сув ичиб, уч марта танаффус қилардилар”. (Бухорий 5631, Муслим 2028 (122).
|
Имом Муслим ривоят қилган ҳадисда шундай дейилган: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ичимлик ичганларида уч марта танаффус қилиб: “Албатта, бу чанқоқни яхшироқ босади, хавфсизроқ ва таъми яхшироқ (ёки ютиш осонроқдир)”, дер эдилар. (Муслим 2028 ривояти).
|
Абу Довуд ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бунга: “... ва ошқозонга осонроқдир”. деганлар. (Абу Довуд 3727).
|
3. Сув ичишда идишга пуфламаслик шарт экани.
|
Абу Қатода розиёллоху анху ривоят қиладилар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «...Сизлардан бирингиз ичса, идишга пуфламасин», дедилар. (Бухорий 5630, Муслим 267 (63, 65, 121)).
|
Ибн Аббос розиёллоху анху ривоят қиладилар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам идишга нафас олиш ва унга пуфлашдан қайтардилар». (Абу Довуд 3728, Ибн Можа 3429. Ҳадис саҳиҳ. Қаранг: ал-Ирва 1977).
|
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
— (Бир куни) Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга замзамдан сув бердим, у тик турган ҳолда ичди. (Бухорий 1637, Муслим 2027)
|
Наззал ибн Сабра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
— (Бир куни) Али розияллоҳу анҳу масжид эшиги олдига келиб, тик турган ҳолларида сув ичди-да, сўнг: «Албатта, мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни сизлар мени кўрган ишни қилаётганларини кўрдим», дедилар. (Бухорий 5615).
|
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳаётлик чоғларида кўпинча юрганимизда овқатланар, тик турган ҳолда ичар эдик.
|
Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
— Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳаётлик чоғларида кўп йўлда еб, тик турган ҳолда ичишга мажбур бўлардик. (Ушбу ҳадисни Термизий 1880 ривоят қилган, у: “Бу яхши ва саҳиҳ ҳадисдир”, деган).
|
Амр ибн Шуайбдан ривоят қилинади: у отасидан отаси эса бобоси розиёллоху анхудан ривоят килади:
— Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳ...Ещё4. Сувни тик туриб ичишда муаммо йуклиги хакида.
|
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
— (Бир куни) Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга замзамдан сув бердим, у тик турган ҳолда ичди. (Бухорий 1637, Муслим 2027)
|
Наззал ибн Сабра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
— (Бир куни) Али розияллоҳу анҳу масжид эшиги олдига келиб, тик турган ҳолларида сув ичди-да, сўнг: «Албатта, мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни сизлар мени кўрган ишни қилаётганларини кўрдим», дедилар. (Бухорий 5615).
|
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳаётлик чоғларида кўпинча юрганимизда овқатланар, тик турган ҳолда ичар эдик.
|
Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
— Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳаётлик чоғларида кўп йўлда еб, тик турган ҳолда ичишга мажбур бўлардик. (Ушбу ҳадисни Термизий 1880 ривоят қилган, у: “Бу яхши ва саҳиҳ ҳадисдир”, деган).
|
Амр ибн Шуайбдан ривоят қилинади: у отасидан отаси эса бобоси розиёллоху анхудан ривоят килади:
— Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни тик турган ва ўтирган ҳолда сув ичаётганларини кўрдим. (Ушбу ҳадисни ат-Термизий 1883 ривоят қилган, у: “Бу яхши ва саҳиҳ ҳадисдир”, деган).
|
|
Умар Ибн Абу Салама розиёллоҳу анхлҳудан ривоят қилинади:
|
— Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) менга: "Эй болакай, Меҳрибон ва Раҳмлик Аллоҳ Исмини зикр қилгин, ўнг қўлингда егин ва ёнингдаги нарсалардан олгин" дедилар".
|
Бухорий 5376 ва Муслим 2022.
|
Жобир Ибн Абдуллоҳ розиёллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар:
|
— Бир киши уйига кираверишда ва овқатланишда Аллоҳ Таолони зикр қилса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар учун (бу ерда) ҳеч қандай бошпана ҳам кечки овқат ҳам бўлмайди!" - дейди.
Агар (уйга) кираверишда Аллоҳ Таолони зикр қилмасдан кирса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар бошпаналик бўлдингиз", - дейди, ва агар овқатланаётганда Аллоҳ Таолони зикр қилмаса шайтон ўз арзандаларига айтади: "Сизлар, бошпана ва кечки овқатлик бўлдингиз".
Муслим 2018.
|
Ойша (розиёллоҳу анҳо) онамиздан дан ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи вас...Ещё5. Сув ичишда Аллох номини зикр килиш хакида:
|
Умар Ибн Абу Салама розиёллоҳу анхлҳудан ривоят қилинади:
|
— Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) менга: "Эй болакай, Меҳрибон ва Раҳмлик Аллоҳ Исмини зикр қилгин, ўнг қўлингда егин ва ёнингдаги нарсалардан олгин" дедилар".
|
Бухорий 5376 ва Муслим 2022.
|
Жобир Ибн Абдуллоҳ розиёллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар:
|
— Бир киши уйига кираверишда ва овқатланишда Аллоҳ Таолони зикр қилса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар учун (бу ерда) ҳеч қандай бошпана ҳам кечки овқат ҳам бўлмайди!" - дейди.
Агар (уйга) кираверишда Аллоҳ Таолони зикр қилмасдан кирса, шайтон ўз арзандаларига: "Сизлар бошпаналик бўлдингиз", - дейди, ва агар овқатланаётганда Аллоҳ Таолони зикр қилмаса шайтон ўз арзандаларига айтади: "Сизлар, бошпана ва кечки овқатлик бўлдингиз".
Муслим 2018.
|
Ойша (розиёллоҳу анҳо) онамиздан дан ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар:
|
"Овқатланганда ҳар бирингиз Аллоҳнинг исмини зикр қилинг[1], агар бошида Аллоҳ Таолонинг исмини зикр қилишни унутган бўлсаиз, айтинг: "Аввалда ҳам оҳирда ҳам Аллоҳ номи билан[2]".
|
[1]. Яний: "Бисмиллаҳ" деб бишласин.
|
[2]. "Бисмиллаҳи фи аввалиҳи ва аҳириҳу".
|
Аҳмад 6/142, 207-208, Доримий 2020, Абу Довуд 3767, Термизий, Насоий "Амали явму вал-лайила" 281, Ибн Можа 3264, Ҳоким 4/108 ва Имом Байҳақий 7/276 ривояти. Шайх Албионий ҳадисни саҳиҳ деган. Қаранг: "Саҳиҳ ал-Жоми ʼас-сағир" 380 ва "Ирвоул-ғалил" 1965.
|
Росулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам дедилар:
|
"Агар сизлардан бирингиз овқатланишдан олдин Аллоҳнинг номини зикр қилишни унутган бўлса, эслаганидаёқ айтсин: "Бошида ҳам сўнгида ҳам Аллоҳ номи билан"[1].
|
[1. "Бисмилаҳи аввалаҳу ва аҳираҳу".
|
Абу Яъло 7153 ривоят қилган. Шайх Албоний ҳадисни саҳиҳ деган. Қаранг: "Саҳиҳ ал-жоми ʼас-сағир" 806 ва "Ирвоул-ғалил" 1965.
|
6. Сув ичгандан кегин Аллохга хамду сано айтишлик авзалдир.
|
"Дарҳақиқат Аллоҳ, ҳар бир еган луқмасига ва ичган қултум сувига Унга ҳамд айтгувчи бандасидан розе бўлгай".
|
Муслим 2734 ва Термизий 1816 ривояти.
|
Абу Аюб Холид ибн Зайд ал-Ансорий (розиёллоҳу анҳу) дан ривоят қилинади:
|
"Таом ёки ичимликдан сўнг одатда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дер эдилар: "Аллоҳга ҳамд бўлсин. Бизни (шу билан) озиқлантирган ва суғорган ва уни (кириш йўлларини) осонлаштирган ва чиқишни ҳам ташкил қилиб қўйган"[1].
|
[1]. Алҳамдулиллаҳи аллази атъама, ва сақо ва саввағо-ҳу, ва жаъала лаҳу маҳрожан".
|
الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذي أطْعَمَ وَسَقَى، وَسَوَّغَهُ، وَجَعَلَ لَهُ مَخْرَجاً».
|
Абу Довд 3851, Насоий "Амали явми вал-лайила" 285, Ибн Ҳиббон 5220, Ибн Сунни "Амали явми вал-лайила" 472, Табароний "Алъ-Кабир" 4082, "Авсот" 1/29 ва "Дуо" 897 да ривоят қилган. Шайх Албоний ҳадисни саҳиҳ деган. Қаранг: "Силсила ас-саҳиҳа" 261.
|
|
|
|
|
Бу одамларнинг бир-биридан устун келиш ва таомлари яхшироқ эканлигини тан олиш ниятида таом тайёрлашларини англатади. Бу шуҳратга интилиш ва кўз-кўз қилиш билан боғлиқ ва шунинг учун бундай таомлар макрух хисобланади. Бунинг сабаби, бу бошқа бировнинг молини ноқонуний равишда ейишнинг умумий тақиқига киради [Қаранг: Авн ал-маъбуд]
|
|
|
|
|
«Расулуллоҳ саллоллоху алайҳи васаллам ҳеч қачон бирон бир таомни танқид қилмаганлар. Агар хоҳласалар ер эдилар ва ёқтирмасалар, ҳеч нарса демас эдилар”.
|
|
Олимлар овқатни танқид қилишни икки сабабга кўра тақиқлаганлар:
|
|
|
|
Бироқ, таом тайёрлайдиган киши уни ҳаддан ташқари шўр, чала пишган ва ҳоказо қилмаслик учун барча саъй-ҳаракатларни қилиши керак, буни юқорида айтиб ўтилган ҳадис ва Нававийнинг сўзларини келтириш билан оқлайди.
|
|
|
|
Ушбу ишлар Росулуллоҳ саллоллоху алайҳи васаллам ўргатииб ўзида кўрсатган таом ва ичимликларга нисбатан муомала маданиятидир.
Шуни билгинки таомдан олдин ёки кегин уни танқид қилиш уни айбини айтииш бу яҳуд ва насоролар ишидан.
|