
Հայ ժողովուրդը, զարգացնելով իրեն առանձնահատուկ մշակույթը, միաժամանակ ընկալել է իրեն շրջապատող ժողովուրդների սովորություններն ու բարքերը: Այդպիսի լայն ազդեցությունն անդրադարձել է նաև սննդի վրա, որը դարերի ընթացքում փոփոխվելով ստացել է իր ազգային ինքնուրույն դեմքը:
Հին դարերում Հայաստանի բնակչությունը զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ, անասնապահությամբ և գյուղատնտեսական մթերքներից պատրաստի սննդամթերքներ վերամշակելով: Կարմիր բլուրի (Ուրարտական Թեյշեբանի բերդի) պեղումները անգնահատելի նյութեր տվեցին այդ առումով: Երկրագործական մշակույթը այն ժամանակներում գտնվում էր շատ բարձր մակարդակներում: Պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են շտեմարաններ, հացահատիկով լեցուն կարասներ, գարեջուր ու քաղցրածիկ պատրաստելու և պահելու անոթներ: Պեղումների ժամանակ երևան բերվեցին նաև ցորենի ձավար, որը պատրաստում էին հատուկ տեսակի լեռնային, մանրահատիկ ցորենից:
Ըստ պեղումների պարզվեց , որ այն ժամանակ մշակվում էր նաև շատ մեծ քանակությամբ գարի: Լայնորեն տարածված էր գարեջուր պատրաստելը, ընդ որում գարու հետ օգտագործվում էր նաև կորեկը:
Հույն պատմաբան Քսենոֆոնը (մ.թ.ա. V-IV դդ.) Հայաստանում իր ճանապարհորդությունների ժամանակ տվել է տեղական բնակչության հետևյալ նկարագիրը <<.... տներում էին գտնվում այծերը, ոչխարները, կովերը և թռչունները իրենց ձագերով:Այնտեղ պահվում էին ցորեն, գարի, բանջարեղեն և գարու գինի` իրենց խառնարաններում:Ամանների եզրերի հավասարությամբ` գինու մեջ լողում էր գարին, և նրանց մեջ խրած էր մեծ և փոքր չափերի եղեգ, բայց առանց հանգույցների: Ով ուզում էր խմել, պետք է այդ եղեգը վերցներ բերանը և նրա միջոցով գինին ծծեր>>:
Կարմիր բլուրում գտնվել են նաև փոքր քանակությամբ տարեկանի պաշարներ` խառնված մյուս հացահատիկների հետ: Լայնորեն տարածված էին ձիաբակլան և մանրահատիկ ոսպը:Մշակում էին սիսեռ ու ձիթաբեր քունջութ: Վերջինիս մեծ պաշարները վկայում են այդ տեսակի ձեթի լայն օգտագործումը: Քունջութ մշակվում էր Ալեքսանդր Մակեդոնացու ժամանակներում, ինչի մասին նշել է պատմաբան Քվինտուս- Կուրցիուս Ռուֆուսը (մ.թ.ա 54-41թթ):
Մեծ չափով զարգացած էր խաղողի մշակույթը: Ուրարտուի սեպագիր արձանագրությունները խոսում են խաղողագործության և գինեգործության բարձր զարգացվածության մասին:
Կենդանական մթերքներից գործածում էին ոչխարի, տավարի, այծի, խոզի, գոմէշի և ընտանի թռչունների միսը: Վայրի կենդանիներից օգտագործվում էին եղջերուի, եղնիկի, վայրի ոչխարի և այծյամի միսը:
Զարգացած է եղել նաև կաթնատնտեսությունը: Պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են յուղ , պանիր պահելու ամաններ, զանազան կավե կճուճներ` կաթ և մածուն պահելու համար:
Միջնադարյան պատմիչները նշել են չոր մրգերի լայն օգտագործման մասին:
Հայերի հիմնական սննդամթերքներից մեկը լավաշ հացն է: Տնային պայմաններում թխվող լավաշը ունի բարձր սննդայնություն:
Հայկական կերակրատեսակների առանձնահատկություններից է բարձր կծվությունը: Որպես համեմունք շատ օգտագործել են տաքդեղ, սխտոր, քիմիոն և զանազան կանաչեղեն: Մեծ նշանակություն է տրվել նաև կերակրի աղին:
Սննդի մեջ շատ բարձր էր գնահատվում ձուկը: Արշակունի դինաստիայի իշխանները կառուցում էին ջրամբարներ այդ նպատակով:
Պատմագիրները վկայում են բանջարեղենի ահռելի մեծ նշանակության մասին`կարտոֆիլ, պոմիդոր, կաղամբ, գազար,տաքդեղ, վարունգ, ծնեբեկ, բամիա, դդմիկ…:
Որպես քաղցր կերակրատեսակ օգտագործել են թարմ և չորացրած մրգեր, մասնավորապես` տանձ, խնձոր, սերկևիլ, հոն, թութ, նուռ և այլն: Ուշագրավ է, որ միրգը օգտագործում էին նաև մսի կամ ձկան հետ:
Գործածել են վայրի ուտելի բույսերի ավելի քան 300 տեսակ:


Присоединяйтесь — мы покажем вам много интересного
Присоединяйтесь к ОК, чтобы подписаться на группу и комментировать публикации.
Нет комментариев